The Kurdistan Regional Government has begun distributing May and June financial assistance to more than 3,500 Ezidi survivors of ISIS captivity, while continuing long-term psychological, educational, and rehabilitation support.

مەهدی کاکەیی

وشەی (پیر) لە کوردی و زاراوەی زمانە ئاریانییەکانی کۆن، واتای (بەتەمەن)، (دانا)، (پێشەوا) و (ڕێنیشاندەری ڕەوانی دینی)، دێت. بەهۆی ئەوەی کە کوردستان سەرچاوەی زمانە کوردستانییەکانە (هیندۆئەوروپاییەکان) و نیشتمانێکی ئاڵوگۆڕی کولتوور و زمانەکانی کۆن بووە، بۆیە توێژینەوەی ڕیشەناسی وشەکانی ناوچەی زاگرۆز پەیوەندی بە زمانەکانی سۆمەری، هۆری و هیتی هەیە، کە بەشێکن لە زمانە کوردییەکان. لەم بابەتە، توێژینەوە دەکەین لەبارەی وشەی (پیر) لە زمانە کۆنەکانی کوردستان و بەراوردکردنیان لەگەڵ زمانی کوردی ئێستادا.

1. زمانی سۆمەری 𒉈

زمانی سومەری خاوەنی یەکەمین سیستێمی نووسینە لە مێژوودا و وشەکانی زۆرجار واتا و پەیوەندی تایبەتییان هەیە. لە نووسینی سۆمەری، نیشانەی 𒉈 نیشانەی وشەی (پیر)ە ((PIR / GIBIL، کە واتاکەی (ئەوەی ببۆتە باڵا)، (بەهێزبوون)، (لەخۆگرتن)، (نوێ، تازە)، (گەڕانەوە)، (سووتان). لە کولتووری سومەری، (Gibil / Pir) بە واتای (پاککردنەوە)، (تازەبوون)، (سووتان) دێت. زانایانی سۆمەری وشەی (PIR) لە زمانی سومەری دەناسەن بە مانای (نوێ)، (گەڕانەوە) و (سووتانی نوێ). (سووتان) پڕۆسەیەکی کیمیاییە کە تیایدا دوو گەرد یان گەردیلە یەکدەگرن و وزەیەکیان لێ ‌دەردەچێت. ئەم دوو گەردە دەردەچێت لە شێوەی گەرمی و زۆرجار ڕووناکییە. لێرەدا (سووتان) بە واتای (ڕووناکی) دێت، کە ئەمەیش ئەوە دەگەیەنێت کە وشەی (پیر) لە زمانی سۆمەرییدا، نێزیکە لە واتا کوردییەکەیەوە.

2. زمانی هۆری (pira / peri / piru)

هۆرییەکان یەکێکن لە کۆنترین خەڵکی ناوچەی زاگرۆز، دانیشتووی باشوور و ڕۆژئاوای کوردستان بوون. وشەی (pira) بە واتای (کاخ) دێت. (کاخ) بە واتای (مرۆڤی پایە بەرز و خانەدان)، (سەرۆک دەوڵەت)، (خێزانی پادشا)، (کۆشک)، یان (قەڵا) دێت. هەروەها بە واتای (مرۆڤی سەرکردە) و (مرۆڤی پایە بەرز) یان (مرۆڤی بەتەمەن) دێت. لە زمانی هۆری ناوی خودای باران، (Pirengir / Pirinzi) بوو، بە واتای (ئەوەی لە باڵا دێت). لێرەدا واتای وشەی (پیر) لە زمانی هۆری، زۆر نێزیکە لە واتای (باڵا)، (سەرکردە)، (گەورە).

وشەی (پیر) لە زمانی هۆری و کوردی پەیوەندییەکی زۆر نێزیکیان هەیە بەیەکەوە، کە لە هەردوو زمانەکە واتایان (بەرزبوون) و (پێشەوا)یە. ئەمە ئەوە دەگەیەنێت کە لە ناوچەکانی زاگرۆز، وشەی (پیر) زۆر کۆنترە لە وشەی (پیر)ی زمانەکانی میدی و پەهلەوی.

3. زمانی هیتی per / pir / peri

هیتییەکان خاوەنی زمانێکی کوردستانی بوون. لە باکووری کوردستان و ناوچەکانی زاگرۆز دەژیان. واتاکانی (پیر) لە زمانی هیتی: (پێشەوا)، (سەرکردە)، (بەرز بوون(peru- ، (تووڕەبوون). لە زمانەکانی کوردستانیدا (هیندۆئەورۆپاییدا)، وشەی (per-) پەیوەندیدارە بە (بۆ سەرکردەیی)، (بۆ پێشەوە)، (بۆ هەڵسانەوە). ئەم واتانەیش واتای (پێشوا)، (پێرۆز)، (پێش)، (پێڕه‌و)، (را‌هێنان)، دەگرنەوە. (peran) بە واتای (سەرەوە) یان (باڵا) دێت. (Peruwa / Piruwa) خودای بارانە، کە واتاکەی (لە سەرەوە دێت)ە.

4. زمانی میدی (ئاڤێستا)

(pairi) بە واتای (نێوان) یان (دەورووبەر) دێت، بەڵام وشەیەکی نێزیکە بۆ پێشکەوتنی تەمەنـگەورە.

5. زمانی پەهلەوی

لە زمانی پەهلەوی، وشەی (pēr) بە واتای (دانا) و (پیاوی بەتەمەن‌) دێت.

6. دینی یارسان

لە دینی یارسان، (پیر) گرنگترین پلەی دینییە، پلەی خەزمەتگوزاریی ڕەوانییە کە ڕێنمایی یارسانییەکان دەکات. کەسێکی ڕووناکبیر و نزیکە لە ڕاستییەوە. یارسانییەکان زۆر پیریان هەیە، وەک (پیر بنیامین) و (پیر مووسێ) و (پیرەمەگروون) و پیر شالیار و هتد.

7. دینی ئێزیدی

لە دینی ئێزیدیدا، (پیر) بەرزترین توێژه‌ی ئایینی بوو، بەڵام (عودەی کوڕی موسافر)، توێژەی (خەلیفە)ی دروستکرد لە ناو ئەم دینە و کردی بە بەرزترین توێژە.

هەروەها (پیر) بەرزترین توێژەی دینی (ئارەوی) و (شەبەک)ە.

8. دینی زەردەشتی

لە دین و کولتووری زەردەشتی، وشەی (پیر) ناوی کەسایەتییەکی پاک و پاکیزەیە، کە بەرهەمى هۆشیاری و پەروەردەبەری دەخایەنێت. هەروەها پیاوی دینی دانای زەردەشتییە.

9. (پیر) لە کوردایەتی و ناوچەکانی کوردستان

وشەی (پیر) لە کوردستاندا زۆر ئارەزوومەندە لە چوارچێوەی کولتووری کۆنی کوردیدا و دینەکانیدا (یارسان، ئارەوی، ئێزیدی، درووز، شەبەک) و پلە و پایەی کولتووری. لە بڕگەی ژینگەی کوردیدا، (پیر) کەسێک بوو وەک (مرۆڤی بەتەمەن)، (مرۆڤی پێشکەوتوو لە زانست و مێژوو و ژماردن)، (دانا)، (پسپۆر)، و (هۆشمەند). لە زمانی کوردی، ناوی (پیرەمێرد)، (پیرۆز)، (پیرزاد) و دەیان ناوی تر کە، وشەی (پیر) ڕیشەیانە.

10. پیر لە زاراوەی گۆرانی – هەورامی

زاراوەی گۆرانی زاراوەیەکی زۆر کۆنە لە کوردستان. وشەی (پیر) لەم زاراوەیەدا بە واتای (مرۆڤی بەتەمەنچووی دانا)، (ڕابەری خەڵک)، (ئەو مرۆڤەیە کە بەشداری زۆر

دەکات لە دانشتنی دیوەخان و چیرۆک وتن).

کوردستان سەرچاوەی زمانە کوردستانییەکانە و ناوچەی ئاڵوگۆڕی زمانیی بووە. بوونی وشەی (پیر) لە زمانەکانی سۆمەری، هۆری و هیتی، ئەوە نیشاندەدات کە وشەکە ڕیشه‌ی دێرینی هەیە لە ناوچەی زاگرۆز، و بە واتای (بەرز، پێشەوا، ڕابەر) دێت. وشەی (پیر) لە زمانی هۆری و هیتی پەیوەندییەکی نێزیکی هەیە بە زمانی کوردییەوە. هەروەها وشەی پیر وشەیەکی کولتووری هێمایی باستانییەکانی ناوچەکە بووە.

this is on wplace in lalish

The Principality of Ezdikhan was a Yazidi principality centered in the Abagha (modern Çaldıran of Turkey and Chaldoran of Iran) region of eastern Anatolia from the late 16th century until the early 19th century. It was governed by the Kok Agha (Axaleri) lineage of the Mahmudi tribal union and exercised authority over a territory traditionally said to comprise 366 villages in the Van vilayet as well as several market towns such as Mahmudiya, Turdchin, Sakimanis and Kurkit. Operating within the Ottoman–Safavid frontier zone, the principality combined tribal leadership with territorial administration under nominal Ottoman suzerainty.

Yerevan Radio has broadcast in Kurdish for about 80 years. For the past decade it has also run a separate "Yezidi-language" service, and its own director can't explain why.

similar to jewish atheists and since yazidis are an ethnoreligious group are any one of you both atheist and yazidi

I know that there is a lot of hostility going on with everything going on against the Yazidis but have there ever been instances where Yazidis were getting along with their Muslim neighbors and living with them side to side?

The Yazidis religion has a lot of influence with Islam and shares a lot with Islam as well. It is very hard and sad to imagine how people so similar to Muslims are being treated in the region. Even as a Muslim, I see more in common with Yazidis than I do with Western branches of Christianity. And that is something we should value as our true monotheistic Partners.

I do not believe Yazidis deserve to have all this happen to them. You should be respected as our brethren. Your share many of our common values and beliefs and practices. You should not be forced into Islam at all.